Adisyon Nedir, Nasıl Yazılır? Örneklerle Anlatım

Adisyon nedir?

Adisyon, bir müşteriye sunulan hizmetin ve emtianın cinsini, miktarını ve tutarını, hesap kesilene kadar biriktiren belgedir. Sipariş verildikçe ya da işlem yapıldıkça satır eklenir; hesap istendiğinde toplam bu kayıttan okunur.

Vergi mevzuatı da adisyonu bu şekilde tarif eder: gerçek usulde vergilendirilen, masada servis yapan hizmet işletmelerinde, sunulan hizmet ve emtianın cinsini ve miktarını göstermek için düzenlenen belge. Dayanağı Vergi Usul Kanunu mükerrer 257. maddedir; hangi işletmelerin kullanacağı Maliye Bakanlığı'nın VUK Genel Tebliğleriyle belirlenmiştir.

Günlük dilde ise adisyon çoğu zaman "hesap" demektir: "Adisyonu getirir misiniz?" cümlesi restoranlarda herkesin bildiği bir cümledir. Kuaför ve güzellik salonlarında kelime aynı anlamda kullanılır: koltuğa oturan müşteri için açılan, hizmetlerin, ürünlerin ve ödemenin yazıldığı kayıt.

Adisyon kelimesi nereden gelir?

Kelime Fransızca addition sözcüğünden gelir; bu sözcük "toplama, toplam" ve restoran dilinde "hesap" anlamına gelir. Kökü Latince addere (eklemek) fiilidir. Adisyonun mantığı da adıyla aynıdır: kalemler tek tek eklenir, sonunda toplanır.

Adisyon, fatura ve fiş aynı şey mi?

Hayır, üçü farklı işler görür. En sık karıştırılan nokta, adisyonun ödeme belgesi sanılmasıdır. Mevzuattaki uygulamada hesap ödenirken fatura, perakende satış fişi veya yazar kasa fişi düzenlenir ve adisyonla birlikte müşteriye verilir; adisyonun ikinci nüshası işletmede kalır. Yani adisyon "ne verildi" sorusunu, fiş veya fatura "ne ödendi ve vergisi nedir" sorusunu cevaplar.

Kuaför ve berberler için sonuç şudur: kasada yazar kasa fişi, e-Arşiv fatura veya başka bir mali belge düzenleme yükümlülüğünüz varsa bu, adisyon tutmanızdan bağımsızdır. Adisyon salonun kendi iç kaydıdır ve vergi belgesini ikame etmez.

Adisyon kullanmak zorunlu mu?

Zorunlu adisyon uygulaması vergi mevzuatında belirli işletmeler için düzenlenmiştir. VUK Genel Tebliğleri (185, 200, 298 ve 299 sıra numaralı) kapsamında bunlar; masada servis yapan ve gerçek usulde vergilendirilen lokanta, kafeterya, pastane, bar, gazino gibi işletmeler ve belirli şartlardaki yol üstü tesislerdir. Self-servis işletmeler, yalnızca çay, kahve ve meşrubat satanlar ve basit usulde çalışanlar kapsam dışındadır.

Bu liste kuaför ve berberleri içermez. Yani kuaförde adisyon tutmak yasal bir şart olmaktan çok, işi yönetmenin yoludur. Mevzuat zaman içinde değişir ve usul farkları olabilir; bu bölümü genel bilgi olarak okuyun, kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.

Kaynak: Alomaliye, Adisyon Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar (2007 tarihli derleme; ilgili tebliğ numaralarını ve kapsamı özetler, güncel metin için Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuatına bakın).

Adisyon nasıl yazılır?

Mevzuattaki restoran adisyonunda aranan asgari bilgiler mükellefin adı veya unvanı, vergi dairesi ve sicil numarası, hizmetin veya emtianın cinsi ve miktarı, tarih, seri ve sıra numarası ile matbaa bilgileridir. Düzenleme saatinin de yazılması gerekir. Kuaförde bu iskeletin üstüne, işi gerçekten yönetmeye yarayan alanlar eklenir:

1. Tarih ve saat: hizmetin ne zaman başladığı.
2. Müşteri: ad ve mümkünse telefon; sonraki randevu ve hatırlatmalar için.
3. Hizmet satırları: her hizmet ayrı satırda, kendi fiyatıyla.
4. Personel: her satırı kimin yaptığı. Prim ve performans buradan hesaplanır.
5. Ürün satışı: hizmetten ayrı satır.
6. İndirim: hangi kaleme, ne kadar ve neden.
7. Ödeme yöntemi ve toplam: nakit, kart, havale; karma ödemede her tutar ayrı.

Bu alanların doldurulmuş hâlini adisyon fişi örneği yazısında, Excel şablonu olarak ise Excel'de adisyon örneği yazısında bulabilirsiniz.

Restoranda ve kuaförde adisyon örneği

Aynı kayıt iki sektörde farklı görünür. Restoranda masa numarasına açılır ve sipariş geldikçe satır eklenir. Kuaförde müşteriye açılır ve satırlar hizmetlerdir:

Fark yalnızca satırların niteliğinde değil. Restoranda "kim yaptı" sorusu nadiren önemlidir; kuaförde ise her satırın yanındaki personel adı aylık primin ve koltuk verimliliğinin kaynağıdır. Bu yüzden kuaför adisyonunda personel alanı boş bırakılamaz.

Kuaförde adisyon neden işe yarar?

Yasal bir zorunluluk olmasa bile, adisyon tutan salon dört soruya her gün cevap verebilir:

• Bugün ne kadar kazandık? Satırlar topluca ciroya dönüşür, kasadaki para ile kayıt karşılaştırılır.
• Kim ne kadar iş yaptı? Personel adı her satırda olduğundan prim tartışması çıkmaz.
• Para hangi kanaldan geldi? Nakit, kart ve havale ayrı tutulur; gün sonu kasa farkı hemen bulunur.
• Bu müşteri daha önce ne yaptırdı? Adisyon geçmişi, müşterinin son boyası ve tercihleri için kaynaktır.

Sık görülen hata ise adisyonun hizmet bittikten sonra, hafızadan yazılmasıdır. Yoğun saatte bir hizmet unutulur ve hem ciro hem prim eksik kalır. Kural basittir: adisyonu hizmet başlarken açın, satırları yapıldıkça ekleyin, ödeme alınırken kapatın.

Kağıt adisyon mı, dijital adisyon mu?

Kağıt adisyon ucuzdur ama üç sorunu vardır: yoğun saatte yazılması unutulur, gün sonunda elle toplanır ve prim hesabı için aynı bilgi ikinci kez deftere geçirilir. Dijital adisyonda hizmet fiyat listesinden seçilir, personel atanır, ödeme yöntemi tek dokunuşla işaretlenir ve gün sonu raporu fiş kapanır kapanmaz hazırdır.

Salonunuzda defteri bırakıp bir sistemle çalışmak istiyorsanız, kuaförlere özel adisyon programı bu kaydı randevu, kasa ve prim hesabıyla aynı yerde tutar. Geçişin nasıl yapılacağını defterden dijitale geçiş rehberinde anlattık.

Elektronik adisyona gelince: Gelir İdaresi Başkanlığı, 10 Şubat 2021'de yaptığı açıklamada e-adisyon uygulamasının kağıt adisyonu elektronik ortamda düzenlemek isteyen mükellefler için bir seçenek olarak, herhangi bir zorunluluk getirilmeden kullanıma açıldığını bildirdi (haber kaydı).

Sık Sorulan Sorular